Ynys Echni: taith synhwyraidd
Comisiynodd yr artist arweiniol Glenn Davidson (Artstation) yr awdur Wyn Mason a’r bardd Philip Gross a chydweithiodd â Mike Fedeski ar seinwedd a recordio a chyda Mark Palmer ar ffilmio dronau a chreu map rhyngweithiol Point Cloud o’r ynys. Rob Owen a Sue Rice (BRO) oedd yn rheoli’r prosiect.
Llyfr nodiadau: 23 Ion 2021:
gwelwn faes o wynt dros yr ynys,
maes tonnau’r cefnfor, yn cribo o amgylch yr arfordir,
y maes electromagnetig yn esgyn uwchben,
ffurf naturiol yr ynys yn cyflwyno ei gwirionedd tragwyddol.
Mae grym bythol, materion bodau dynol yn rhedeg yn groes a thrwyddi rywsut,
yn allwyro’r gwynt,
yn dinoethi’r tonnau,
yn amharu ar y maes cosmig.
Ffilmiau
Monologau
Wyn Mason – Awdur
Toesenni:
Yn dilyn ein cyfnod preswyl byr ar yr ynys ysgrifennodd Wyn gyfres o fonologau Cymraeg i ryddhau ‘lleisiau’ treftadaeth yr ynys. Mae’r monologau yn ymddangos yn y ffilmiau, gan siarad yn uniongyrchol â’r gwyliwr wrth fynd o amgylch pob lleoliad fel toesen.
Isod: Testunau a recordiadau Saesneg gan yr artistiaid trosleisio, Eiry Thomas a Matthew Gravelle.
Cerddi
Philip Gross – Bardd
Closio:
Mae Phillip yn byw ym Mhenarth yn edrych dros Môr Hafren. Y tu allan i’r cyfnod preswyl mae’n gosod cyd-destun trosfwaol a glywn tra bod y camera’n closio at bob safle hanesyddol o’i safle uwchben.
Isod: mwy o farddoniaeth am Ynys Echni gan Philip Gross, mwy o gyfoeth nag y gallem ei ddefnyddio yn y golygiadau ffilm
Seinwedd o’r ynys
Mae’r cydweithio gyda Mike Fedeski ar seinwedd wedi datblygu dros nifer o flynyddoedd. Mae Ynys Echni wedi bod yn gyfle rhyfeddol i fireinio a bywiogi ein sgiliau. Roedd un ymyrraeth o’r fath yn gofyn am adeiladu hydroffon stereo ar gyfer gwialen bysgota bambŵ – gallwch glywed hyn yn y seinwedd Llanw a Thrai a Dan y Dŵr.
Mae’n well gwrando gyda chlustffonau a chau’r llygaid.
Artistiaid yn ymweld
gyda Wyn Mason (awdur), Philip Gross (bardd), Glenn Davidson a Mike Fedeski (artistiaid sain)
Y Goleudy sy’n Canu
Taith ar gwch gyda Pheirianwyr Trinity House i oleudy treftadaeth Ynys Echni.
10 Mai 2022
Yn gyntaf, defnyddiwyd microffonau cyswllt i wrando ar fecaneg yr injan a gwnaeth clustffonau deuglust ein helpu i wrando ar y morlun wrth flaen y cwch, yn torri ar draws y tonnau.
Yn ddiweddarach y tu mewn i’r goleudy, rydym yn defnyddio microffonau deuglust i ddal synau hynod gwyntoedd ac adleisiau wrth i ni ddringo i fyny i’r llusern gwydr enfawr ac allan i’r parapet uchel.
Uchod: Sain: Seinwedd Adrannau – Seinwedd y Goleudy 1
Isod: cliciwch i ddarllen mwy am lais y goleudy…
Podlediadau
Crëwyd tri phodlediad yn gynnar yn y broses, wnaeth fy helpu i ddeall arwyddocâd trosglwyddiad 1897 a’r rôl ynysu oedd gan Ynys Echni yn ystod colera a welwyd trwy lens COVID-19. Mae caiacio yn dilyn yr un llwybr, gan goffáu trosglwyddiad cyntaf y byd dros y dŵr.
Podlediad 1: Mae’r hanesydd lleol Glyn Jones yn creu darlun o’r ffigurau allweddol ar y traeth yn Larnog ar gyfer y trosglwyddiad cyntaf dros y dŵr wnaeth newid y byd.
Podlediad 2: cafodd ei recordio ar yr ynys ger yr ysbyty colera, gydag arbenigwyr gofal lliniarol a chlefydau heintus y GIG, ac mae’r pandemig yn cael ei weld trwy lens COVID-19 diweddar.
Podlediad 3: Rwy’n padlo o Larnog i Ynys Echni mewn caiac môr gyda Dr Tavi Murray, padlwr profiadol y maes tonnau dŵr pwerus yn aber Afon Hafren.
Oriel
Mae’r lluniau canlynol yn cofnodi tair taith annibynnol i’r ynys. Roedd yr ail i greu’r podlediad am yr ysbyty colera.
Ysbyty Colera
gydag Andrew Freedman, Mark Taubert (Anwen ac Idris), Glyn a Wyn
Gwn
Recordiad o Gaer Crownhill, Plymouth gyda Mike Fedeski o brawf tanio’r unig Wn Moncrieff sy’n gweithio sydd ar ôl yn y DU, sy’n ymddangos yn y ffilm GUN.
Cerfluniau
Radio Ynys Echni
Comisiynwyd Radio Ynys Echni gan Gyngor Dinas Caerdydd ar gyfer Morglawdd Caerdydd ac fe’i gosodwyd ym mis Gorffennaf 2024 fel rhan o waith ‘Taith Cerdded Drwy Amser’ Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol i adfer treftadaeth hanesyddol Ynys Echni.
Mae’r cerflun, a ddyluniwyd gan yr artist Glenn Davidson (Artstation) o Gaerdydd, wedi’i wneud o goed haearn Jarrah wedi’i adfer, sy’n ddeunydd a oedd yn cael ei fewnforio’n wreiddiol yn ystod cyfnod Fictoria o Falaysia neu Dde-ddwyrain Asia i’w ddefnyddio fel sliperi rheilffyrdd.
Mae’r deunydd wedi’i ailgylchu hwn yn cysylltu ac yn cyfleu ymdeimlad o dreftadaeth wrth ddathlu tarddiad technoleg trosglwyddo radio modern sydd o bwys byd-eang, a brofwyd yma yng Nghymru rhwng Larnog ac Ynys Echni ym 1897.
Rydym yn gobeithio y bydd Radio Ynys Echni yn etifeddiaeth goffaol barhaol i’r ddinas, yn gyfle gwych i ymwelwyr dynnu lluniau ohono yn ogystal â thynnu sylw at fodolaeth Ynys Echni, sydd fel arfer i’w gweld o leoliad y cerflun.
Gwnaed y cerflun gan ddefnyddio cyfuniad o CADCAM** a cherfio â llaw gan Boyesen Design yn Llangrannog
Diolch yn fawr i’r artistiaid, Cyngor Caerdydd a CDLG am ariannu’r prosiect.
** Dylunio gyda chymorth cyfrifiadur, gweithgynhyrchu gyda chymorth cyfrifiadur
